Årets ord er kåra: Koronaen. Korleis har 2020 vore, for deg? Vi vil høyre frå deg mellom 15 og 25 år. Bli med i LUTT litteratur sin skrivekonkurranse. Premie: Kr 2500 til fire vinnartekstar, i fire klassar:

  1. Lyrisk: Eit dikt, ein songtekst, instapoesi eller ei twitternovelle
  2. Episk: Ein episode, eit minne, ei forteljing eller ei novelle
  3. Sakprosa: Ein refleksjon, eit notat, eit leserinnlegg eller eit essay
  4. Open klasse: Finn ditt eige uttrykk. Kanskje ein miks av tekst, lyd eller bilete?

Send teksten din til 2020@romforord.no innan 31.mars Vinnartekstane vert kåra under LUTT litteratur i Førdehuset 7 og 8. april.

 

 

I livet slår lagnaden vilkårslaust fylgje. Forfattarane Olaug Nilssen og Laura Djupvik utforskar tilhøva både for eigeverd og for tillit til kvarandre, når dagane krev meir enn vi maktar.

I romanen «Yt etter evne, få etter behov» (Nilssen) og novellesamlinga «No fær huset» (Djupvik) peikar forfattarane mot at nåden finst, i det gode vi strever mot å gjere for kvarandre.

Gjennom samtale og lesing reflekterer dei over korleis slike innsikter også er drivkrefter i skrivinga, og over korleis litteraturen kan vere med å løyse litt i flokane, både for den som les og den som skriv.

Kven tar ansvaret ingen eigentleg klarer, i vår individualistiske tid? Og finst det balanse i rekneskapen mellom plikt og fridom blant menneska, ikkje minst blant medlemmane i ein familie? Slike spørsmål verkar til å kverne mellom linjene i Olaug Nilssen sin heilt ferske roman «Yt etter evne, få etter behov».

Vi får innblikk i kvardagen til ein heilt vanleg familie som har slutta å vere vanleg. Lea ligg i senga og spelar Hay Day på iPaden og lurer på om ho har ME. Søstera Rakel balanserer på stram line, med åleineomsorg for psykisk utviklingshemma Benjamin, som Lea ikkje makta å vere mor for lenger. Mor til søstrene, Gunvor, er opptatt med å vere der for dottera Linda og hennar familie. Ein dag då Benjamin skal leverast etter eit avlastingsopphald, er ikkje Rakel der for å ta imot han.

Dei får det ikkje heilt til, karakterane i Laura Djupvik si siste novellesamling, heller. «No fær huset» samlar forteljingar om kor sårbart livet kan vere, og syner fram at alle har utfordringar. Vi har alle vårt. Ingen treng å skamme seg. Novellene handlar om dei erfaringane folk gjer seg, og om kor vanskeleg det kan vere å leve eit heilt alminneleg liv.

«Sjå i nåde til oss» er ein del av samtalerekkja «Med to til ords» som er utvikla av Rom for ord med støtte frå Fritt ord og Norsk kulturråd.

Tid/stad:

Naustdal, Naustdal kyrkje 27.05  kl 19
Jølster, Ålhus kyrkje 28.05 kl 19
Stryn, Stryn bibliotek 29.05 kl 12
Ørsta, Ivar Aasen-tunet 30.05  kl 15

Programmet varer i ein og ein halv time

 

 

Legendariske skyttarar og redningar vi aldri gløymer
Nils Henrik Smith og Finn Tokvam deler gode fotballhistorier.

«Utover menneskelege primærbehov er det ingenting eg deler med fleire enn kjærleiken til fotballen» skriv forfattar og journalist Nils Henrik Smith i boka 11 meter – Straffesparkets historie. Fotballen tilbyd ei kjensle av fellesskap, eit fellesskap som brått vart rive vekk då koronaviruset spreidde seg verda over. Fotballen spelar ei viktig rolle verda over, frå små lokalsamfunn til store byar og nasjonar. Denne kvelden møter vi Nils Henrik Smith og Finn Tokvam i ein samtale om fotball og fellesskap. Vi kjem heller ikkje utanom straffesparka, dei avgjerande augneblinka då fellesskapet vert oppløyst og fotballspelaren står der uendeleg einsam:

Nervepirrande, dramatiske, kontroversielle – straffespark har ein heilt særmerkt plass i fotballfolk sine hjarta. Meir enn tjue år etter at det hendte, kan alle nordmenn stadig hugse kor dei var då Kjetil Rekdal scora på straffe mot Brasil.

I boka « 11 meter» tek den kritikarroste forfattaren Nils Henrik Smith lesaren med på ei høgst original og forunderleg reise gjennom straffesparkets brokete historie, frå den irske landsbygda på 1800-talet fram til dagens straffekonkurransar og VAR-kontroversar. Her er innsiktsfulle skildringar av legendariske skyttarar og målvakter.

Nils Henrik Smith fekk Tarjei Vesaas’ debutantpris for 2007 for romanen Manhattan Skyline og har vore kåra til ein av Noregs ti mest lovande forfattarar av Morgenbladet. Han er fast skribent i Josimar og har tidlegare skrive om norsk forball for NRK.

Finn Tokvam er journalist, musikar og forfattar frå Flåm. Finn Tokvam har ei særeige evne til å kombinere god journalistikk med humor, noko han gjer i stort monn i radioprogrammet P.I.L.S på NRK. Han har skrive fleire bøker og er vokalist i populærorkesteret Finn-Erix.

Dei to forfattarane samtalar om fotball og fellesskap på Brunsj og briller på Skei onsdag 14 oktober kl 21 og på Lauget kaffi og kultur på Sandane torsdag 15 oktober kl 20.

Programmet er eit samarbeid med Nynorsk kultursentrum.

 

Aina Basso og Ottar Grepstad i samtale med Vidar Parr.

Korleis kan historiske hendingar og kjelder inspirere skriving og forteljing? Korleis kan eit breitt og nyansert tilfang av kjelder medføre ulike framstillingar av den same hendinga? Korleis kan sakprosa og skjønnlitteratur bidra til å minne oss om kor samansett sanninga er? Dette er nokre av spørsmåla Aina Basso, Ottar Grepstad og Vidar Parr kjem i denne samtalen om å skape og fortelje historier.
Øvst på eit lad av vel førti sakprosa-titlar, ligg boka «1900-talet» frå Ottar Grepstad si hand. Her skriv han fram over åtti historier om folk som har forma vår tid. Forteljingane tek til i nærare femti land, vert fletta saman i grenselaus forteljarglede, ordna etter klokkeslettet då det skjedde. Det opnar ei ny dør til verdshistoria, fortalt på måtar vi ikkje har sett tidlegare.

Aina Basso debuterte i 2008 med ungdomsromanen Ingen må vite. Ho har seinare skrive romanar for både ungdom og vaksne, i tillegg til sakprosa for barn og unge om heksejakta i Europa. Aina Basso er ein faghistorikar som brukar språk og synsvinkel bevisst og godt i den skjønnlitterære omforminga av stoffet, ikkje minst i den siste romanen hennar for vaksne; «Ungen». I programmet les ho eit lengre utdrag frå boka.

Journalist og tidlegare redaktør i avisa Synste Møre, Vidar Parr, leier samtalen om kjelder, fakta og historiske hendingar – formidla i spennet mellom sakprosa og skjønnlitteratur – om mulegheiter og avgrensingar i sjangermangfaldet.
Opptaket er gjort i gamleskulen på Giske i eitt i av klasseromma der Aina Basso var elev i første og andre klasse på grunnskulen. Klasserommet er no pussa opp som ei stove med flott inventar frå jugend-byen. Det er Giske sogelag som står for restaureringsarbeidet av skulen. Her les Aina Basso diktet «Min stad er ei øy» som ei innleiing til samtalen. – Å ha vakse opp på historisk grunn på øya Giske har prega meg og arbeidet mitt, både som historikar og forfattar, fortel Aina Basso.
Arrangementet er i regi av Rom for ord, som ein del av programrekka «Med to til ords». Rom for ord vert utvikla som ein distriktsvariant av litteraturhuset. – Skulehus, prestegardar, kunstnarheimar, grendehus. Bygdene våre har mange slike «litteraturhus» om vi ser nærare etter. Her er rom med autentisitet og historie, som tilfører noko til formidlinga. Slike scener ser vi etter og slike samarbeid søker vi, seier kunstnarleg leiar Janne Karin Støylen i si takk til Giske sogelag.
Produsert med støtte frå Norsk kulturråd og Fritt ord.

Samtalen kan du sjå på YouTube komande søndag 20.09. kl 20.

https://studio.youtube.com/video/ttZI_hMk1rQ/edit/basic

 

Med eit nært og eksklusivt møte med Daniel Kvammen og Fredrik Høyer, er Rom for ord endeleg tilbake på Pikant!

Er det skilnad på å skrive eit dikt og ein songtekst? Ordet lyrikk kjem frå det greske ordet for strenginstrumentet «lyra», og det kinesiske ordet for lyrikk «shi», tyder ordsong. I denne litterære konserten har songpoet Daniel Kvammen fått invitere med seg ein poet han har lyst til å møte, og valet fall på Fredrik Høyer. Dei to møtest til ein samtale om inspirasjon, om å skrive og å leve av og med, songar og dikt. Det blir også laga rom for at vi spissar øyrene, og lyttar til lyrikken. Daniel Kvammen og Fredrik Høyer deler både song og dikt med publikum.

I Daniel Kvammens musikalske univers møter bygda, byen, og tenåringsangsten den store kjærleiken – både den lukkelege varianten, men også det underfundige, ulukkelege og ettertenksomme. Med låta «Du fortenar ein som meg» kom suksessen så og sei over natta, men Daniel Kvammen har etablert seg som ein solid låtskrivar med brei appell. På hans neste album, «Guta som gret», dukkar han inn i det såre og eksistensielle, og singelen «Falle frå jorda» snurrar no på radio.

Fredrik Høyer er poet, forfattar, og skodespelar, kjend for sine sterke litterære og musikalske opptredenar. Med ein fascinasjon for rap, hip-hop og jazzlyrikk blandar han treffande linjer med oppfinnsame rim og humor i munnlege gatedikt. Diktsamlinga «Grønlandssutraen» vart sett opp for fulle salar på Nationaltheateret og fekk Liv Ullman til å uttala at ho hadde vore med på ei stjernestund. Han er for tida aktuell med technopoesi-prosjektet «Til alt ute», saman med Bendik Baksaas.

Lytt til lyrikken er ein programserie som er utvikla av Olav H. Hauge-senteret, Nynorsk kultursentrum.

Ta kontakt med Pikant på e-post post@pikant.no eller telefon 90684010 for å reservere bord i restauranten og plass til den litterære konserten som startar kl 20.00 denne kvelden. Restauranten opnar alt kl 17 og tilbyr billett, velkomstdrink, middag og kaffi til kr 500.

Ottar Grepstad i samtale med Magni Øvrebotten om å skape og fortelje historier.

«Å fortelje er å ordne fortida. Då hjelper det ikkje alltid å dikte»
Ottar Grepstad, kronikk i Aftenposten 18.01.2020

Jølstringen og målmannen Ottar Grepstad har hatt ei rekkje rollar i norsk kulturliv og var direktør for Nynorsk kultursentrum i Ørsta i 19 år. I 2018 vart han utnemnd til riddar av 1. klasse av St. Olavs orden for innsatsen sin. Han er språk- og litteraturvitar og har skrive over førti bøker.

I den nye boka 1900-talet grip han tak i historiske hendingar mange av oss hugsar og trur vi veit kva som skjedde. Men Grepstad skriv om kva som skjedde då det skjedde, med andre kjelder og synsvinklar enn dei vi kjenner. Forteljingar frå nær femti land, vert fletta saman med stor skriveglede, ordna etter klokkeslettet då dei skjedde. Boka opnar opp ei ny dør til verdshistoria, fortalt i korte og fortetta forteljingar.

«Den fredagskvelden kom verda inn i hovudet mitt frå ein annan kant enn før. Dette var noko anna enn å pugge remser av elvenamn i Spania og Sovjetunionen.» Dette skriv Ottar Grepstad om 22. november 1963, den dagen president John F. Kennedy vart skoten og døydde i Dallas. – Sidan både Ottar og eg er fødde fyrst på 1950-talet er nett den dagen det fyrste minnet om ei skilsetjande hending ute den store verda, seier Magni Øvrebotten.

Boka 1900-talet Forteljingar frå eit hundreår har med alle desse skakande hendingane vi lett hugsar og fleire vi knapt har fått med oss. Korleis formar hendingane i verdshistoria liva og samfunna våre, i stort og smått? Kvifor er det viktig med fleire kjelder om det som skjedde? Kva er sant og ikkje sant? Kven bestemmer sanninga? Ja, kvifor måtte Ottar Grepstad skrive nett denne bok? Dette er nokre av spørsmåla Magni Øvrebotten og Ottar Grepstad vil kome inn på i denne samtalen om å skape og fortelje historier.

Arrangementet er i regi av Rom for ord, i samarbeid med Botnane og Årebrot grendalag. Programmet er støtta av Fritt ord og Norsk kulturråd, som ein del av programrekka «Med to til ords».

Botnane grendahus i Bremanger
Søndag 13.09 kl 16

Omvising på Diktarstien i Botnane, med dikt av Jan Magnus Bruheim frå kl 14-16
Søndagskafè i grendahuset frå kl 16 -18.
Påmelding til omvising eller program:
E-post: post.magni.ovrebotten@gmail.com
Telefon: 97055201

I samarbeid med Botnane og Årebrot grendalag

 

Sande bibliotek
Måndag 14.09 kl 19
Fritt tilgjenge, få plassar.
Kom i god tid for registrering
I samarbeid med Biblioteka i Sunnfjord kommune.

 

 

I programrekka til «Med to til ords» ser vi etter forfattarar som kastar lys over eit tema frå ulike perspektiv. Programarbeidet legg til grunn ei brei forståing av omgrepet «litteratur» – som ulike sjangrar og tekstar i samfunnet. Første helga i juni møtest Hallgeir Opedal og Siri Helle til samtale, lesing og refleksjonar under tittelen: Kunsten å komme heim.

Hallgeir Opedal er mellom våre mest omtykte portrett-journalistar, sist gjennom ei rekkje forfattar-portrett som podcast og seinare som antologi i serien «Bokpod». I fjor gav han ut boka «Heim – ei vandringshistorie» der han skildra turen frå Oslo heim til Odda, staden han kjem i frå. Turen gjekk til fots gjennom Telemark over Haukeli, der Opedal reflekterer over å høyre til, identitet og rotfeste, samt korleis landskap og samfunn er i endring langs ruta.

Forfattaren lagar seg eit sett med reglar for turen, mellom anna at han skal snakke med alle han møter, og ikkje vere redd for omvegar. Dei fører også heim. På vegen vestover filosoferer han over fenomenet heim. Kva er det eigentleg? Ein stad? Ei kjensle? Er det berre glør av nostalgi? Opedal går ikkje berre tilbake der han kom frå, men også til fortida og røtene. Kvifor blei akkurat Odda heimen hans? Og er eigentleg Odda framleis heim? Undervegs møter han folk – og ikkje minst seg sjølv – og skildrar møta med humor, varme og sjølvironi.

Bla i boka her:

Heim: ei vandrehistorie

Siri Helle er aktuell med boka «Med berre nevane» der ho til liks med Opedal skildrar reisa heim, men med handverket og kulturarven som motiv. Helle fortel om gleda med å lære seg eit handverk, setje i stand og ta i bruk gamalt verktøy, lære seg å bruke hendene, ikkje berre til å skrive men også til å bygge og bu:

Det er ei historie om å bygge eit lite, men heilt nødvendig hus på eiga hand og kjenne ei intens meistringsglede over å gjere ting sjølv. Siri Helle arva ei hytte på 25 kvadratmeter, utan straum og utan innlagt vatn, og utan utedo. Utedoen bestemte ho seg for å lage sjølv, litt som ein protest, men mest for å finne ut om ho kunne.

Siri Helle var skuleflink, men sprang kring skulebygningane i friminutta på barneskulen for å verte kvitt uroa i kroppen. Sjølvsagt skulle slike som henne vidare på universitetet, men først då Siri Helle utdanna seg til agronom, fann ho seg sjølv; blant sta geiter, høygaflar og famlande motorsaging fann ho meistring og ro.

Vi menneske har alltid brukt hendene våre til å skape verda rundt oss. Heilt fram til no. I dag har vi gått frå å vera praktikarar til teoretikarar, frå å vere produsentar til konsumentar. Kva skjer med oss når vi ikkje lenger brukar hendene? Kva skjer med samfunnet?

Bla i boka her:

Med berre nevane: eit forsvar for praktisk arbeid

Høyr Siri Helle fortelje om arbeidet med boka her:

https://apple.co/3bs7Wmx

Lærar, musikar og birøktar Eivind Ødegård er tidlegare leiar i Den norske bokbyen. Han leier samtalen med forfattarane der dei reflekterer over heimstaden som positivt ankerpunkt eller negativt lodd – å høyre til eller sitje fast, å ville eller måtte – dilemma som mange i distrikta kjenner på i dagleglivet og arbeidet med å skape eit godt tilvere for seg og sine i mindre grender og bygdelag.

Samtalane finn stad på boknatta i Den norske bokbyen i Fjærland laurdag 6 juni kl 17 og på Sunnfjord museum i Movika søndag 7 juni kl 15.

Programrekka «Med berre nevane» er støtta av Fritt ord.

 

Kva skjer med historia når kvinnene får fortelje? Møt Håvard Rem i samtale med Bodil Kvamme i forkant av teaterframsyninga «Maria, Jesu mor».

To tusen år og meir skil oss frå kvinnene i evangelia. Frå scena ser dei rett på oss, her og no i same rom. Dei ber fram si historie på ein måte som gjer at vi ikkje kan sjå bort. Om avstanden er stor i tid, er han desto mindre i liv og lagnad. Vi strevar med det same, framleis. Lengtar og håpar, på same måten.

Gjennom Håvard Rem sine monologar har publikum fått oppleve, ikkje berre ein, men to gonger, korleis dei kan stige ut av omkveda i bibelen. Når Teater Vestland no gjer klart for den tredje og siste forteljinga i triologien om kvinnene kring Jesus, er det hendingane i påska som er ramma for historia. Maria får endeleg ordet. Vi møter ei mor i sorg:

– Eg har sett son min døy. Eg stod der, på lang avstand, til dei kom og tok han ned. Eg trur det var han.

Kor vondt det må ha vore for Maria, kan vi ikkje verje oss mot å forstå, når ho vender seg mot oss. Like fullt er det ei stolt mor vi møter, ei mor som har sett tusenvis hylle son sin på veg inn til Jerusalem. Så er ho også usikker og tvilande. Den fine, gode guten hennar, kven var han? Det er så mykje ho ikkje forstår.

I forkant av framsyningane i Førde, Vevring og Viksdalen inviterer Teater Vestland og Rom for ord til eit møte med forfattaren Håvard Rem. I samtale med regissør Bodil Kvamme vil han fortelje nærare om arbeidet med å finne nye vinklingar og perspektiv på bibelhistoria.

-Har Håvard Rem hatt ei ynskje om å utfylle evangelia om Jesus ved å gje ordet til kvinnene? Korleis har dei inspirert han som litterære karakterar? Kvifor er forteljingane deira framleis gyldige, kva har dei å seie til oss i dag? Dette er noko av det eg vil spørje forfattaren om, seier teatersjef Bodil Kvamme og held fram: – Kva med geografien og det politiske spelet, kvifor held konfliktlinene seg så sterke? Eg er også nyfiken på det reint språklege. Mange ord og vendingar kan ha fleire tydingar, tru om vi kan ha misforstått noko av det som vart sagt kring krossfestinga? Eg har hatt stort utbyte av å drøfte desse spørsmåla med Håvard, og er glad for at vi i samarbeid med Rom for ord kan legge til rette for at han får dele refleksjonane sine med publikum, avsluttar regissøren for framsyninga Maria, Jesu mor.

Forfattarmøta i Førde, Vevring og Viksdalen er ein del av eit program-samarbeid mellom Teater Vestland og Rom for ord. Intensjonen er å gje eit utvida litterært kultur og debatt-tilbod i distrikta knytt til tema i teater-repertoaret. Arrangementa vert gjennomførte i samarbeid med lokale arrangørar på turnéruta. Denne gongen er både bibliotek, sokneråd, helselag og grendelag med som vertskap lokalt. Programmet er støtta av Fritt ord.

TID – STAD:

Førde 13. mars
kl 17.15
Bibliotekscena, Førdehuset
Fri inngang

Vevring 14.mars
kl 16.30
Steinhuset på Myra
Kaffi og nonsmat
Fri inngang
I samarbeid med Vevring helselag og Naustdal sokneråd.

Viksdalen søndag 15. mars kl 16.30
Viksdalen bibliotek, bygdetunet
Kaffimat

Fri inngang

6 april 2018 var det 200 år sidan Aasmund Olavsson Vinje vart fødd. I den samanheng er det ei glede å fortelje at Sogn og Fjordane teater og Rom for ord feirar målmannen, diktaren og folkeopplysaren med ein ny litterær konsert og teater-produksjon: ”Vinje, vår mann”.

”Ferdaminne frå sumaren 1860” av Aasmund O. Vinje var den første boka som kom ut på landsmålet Ivar Aasen hadde konstruert. – Og så er det ein formasteleg tanke, seier Lars Amund Vaage, at det kanskje framleis er den beste. Vaage held fram:

– Vinje vart ikkje forløyst som diktar før han fekk landsmålet å dikta på, og då var han 40 år gammal. Han hadde ei språkmusikalsk gåve, og han trong fridommen som det eigne språket gir for å få brukt denne gåva. Tekstane hans er ofte strenge formelt, med klassiske versemål, men med rytmisk og klangleg rikdom. Ofte diktar han om det opphavlege, det heimlege, det farne. Det er eige livsmateriale som ligg i botnen. Han kunne skriva om det på morsmålet.

Enno ein gong fekk eg vetren å sjå for våren å røma;
Heggen med tre som der blomar var på, eg atter såg bløma.

«Du les vitet av deg», vart det sagt til Aasmund, då han voks opp. Forholdet mellom bokleg lærdom og lærdom frå livets skule er ei hovudsak for Vinje, i både liv og verk. Han var nok ein av dei mest lærde i si tid, men praktisk lærdom såg han aldri bort ifrå.

– Vinje er min mann, seier forfattaren Lars Amund Vaage.

I denne litterære jubileumsframsyninga fortel han om korleis Aasmund Vinje har kome til å bety så mykje for han, og reflekterer over alt han har å seie til oss i vår tid, framleis. Vaage akkompagnerer tenor Aasmund Kaldestad i nokre av Grieg/Vinje-songane på piano. Skodespelar Kyrre Eikås Ottersen les Vinje sine tekstar, og framsyninga vert utvikla under Sogn og Fjordane Teater og teatersjef Bodil Kvamme si kunstnarlege leiing og regi.  Vinje, vår mann er produsert etter idé av Janne Karin Støylen frå Rom for ord.

  
”Vinje, vår mann” får premiere under kulturnatt i Sunnfjord, fredag 1. Juni i Haarklousalen i Førde. Deretter har framsyninga turnepremiere på Boknatta i Fjærland laurdag 2. Juni.

Å gå langs hyllene og kjenne drama, kunnskap og fantasi stråle ut frå bokhylla på eit bibliotek er ei utruleg god kjensle.

 

 

Eg vaks opp i ein munnleg forteljartradisjon. Mamma fortalde”Bukken som ikkje ville ut av erter-åkeren” og sang ”Kjære gud eg har det godt” på sengekanten kvar kveld. Vi hadde ikkje mange bøker heime, så det lokale biblioteket i Vadheim var viktig for meg. Eg leste mest alle bøkene på det vesle biblioteket – ”Otto Sylvhand”, ”Randi til rors”, ”Kristin Lavransdatter” og ”Sveve over vatna”. Det beste eg viste var å lese! Les mer